Dâhi mi, deli mi? Salvador Dalí
söz konusu olduğunda bu soru, sanatçının sıradışı kişiliği ve sınırsız hayal
gücü kadar dünyaya bakışını da anlatıyor. Eriyen saatleri, beklenmedik imgeleri
ve gerçeklikle oynayan eserleriyle sanatın sınırlarını zorlayan Dalí, yalnızca
gördüklerini değil, görünenin ardındakileri de sorguladı. Şimdi onun bu
benzersiz dünyası, uluslararası başarıya ulaşan Dalí Cybernetics sergisiyle
İstanbul’da yeni bir boyut kazanıyor.
İlk kez Eylül 2022’de
Barselona’da sanatseverlerle buluşan ve bugüne kadar Barselona, Londra, Tel
Aviv, Kopenhag, Berlin, Lizbon, Punta del Este, Selanik, Valensiya, Leipzig,
Varşova, Porto, Atina ve Brugge olmak üzere 14 şehri dolaşan sergi, yüz binlerce
ziyaretçiye ulaştı. Gala-Salvador Dalí Vakfı’nın onayıyla geliştirilen ve
Barselona merkezli Layers of Reality tarafından hayata geçirilen Dalí
Cybernetics, İstanbul’da Dijital Deneyim Merkezi’nin mekânsal ve teknolojik
olanaklarına uyarlanan özel bir sergileme kurgusuyla ziyaretçilerini
karşılamaya hazırlanıyor.
Dalí Cybernetics: Dehanın Zihnine
Yolculuk sergisiyle birlikte DDM’nin deneyim kurgusu da yenileniyor;
genişletilen VR alanına ek olarak yeni sinema odası ve fotoğraf sergileme alanı
da merkezin deneyim rotasına dahil ediliyor. Böylece ziyaretçiler, Dalí
Cybernetics sergisinin yanı sıra Dijital Deneyim Merkezi’ni de yeni kurgusu ve
farklılaşan deneyim alanlarıyla yeniden keşfetme fırsatı bulacak.
Dalí’nin Dünyasında Sanat ve
Bilim Buluşuyor
Dalí’nin hayal gücü yalnızca
düşlerden beslenmiyordu. Bilimsel gelişmeleri yakından takip eden sanatçı;
dördüncü boyut, optik yanılsamalar, nükleer ve kuantum fiziği, DNA ve geometri
gibi kavramları da sanatının bir parçası hâline getirdi. Geleneksel sanatın
sınırlarını zorlayan Dalí, stereoskopi ve holografi gibi farklı görsel anlatım
tekniklerine de ilgi duydu.
Bilgisayarlar, sibernetik ve uzay
çalışmalarından yeni bilimsel keşiflere kadar çağının teknolojik gelişmelerini
yakından izleyen Dalí, geleceğin sanatının geleneksel resim ve heykel
anlayışının ötesine geçeceğini de öngörüyordu.
Dalí Cybernetics, sanatçının bu
çok yönlü dünyasını dijital sanatın olanaklarıyla yeniden ele alıyor. Büyük
ölçekli projeksiyonlar, arşiv görüntüleri, etkileşimli enstalasyonlar ve sanal
gerçeklik uygulamaları, Dalí’nin eserlerini ve düşüncelerini alışılmış
sergileme biçimlerinin ötesine taşıyor. Ziyaretçiler, sanatçının dünyasını
yalnızca izlemekle kalmıyor; onun gerçeklik, algı ve hayal gücü üzerine kurduğu
evreni farklı deneyimlerle keşfediyor.
Dehanın Zihnine Yolculuk
Yaklaşık 2.000 metrekarelik
Dijital Deneyim Merkezi’nde gerçekleştirilecek sergi, ziyaretçilerini Dalí’nin
sanatından ve düşünce dünyasından ilham alan farklı deneyim alanlarıyla
buluşturuyor.
Serginin dikkat çeken
bölümlerinden Dalivers: Dalí’nin Sanal Evreni, ziyaretçileri sanal gerçeklik
gözlükleriyle Dalí’nin hayal dünyasından esinlenen gerçeküstü evrenlere
taşıyor. Tam hareket özgürlüğü sağlayan ve ziyaretçilerin birlikte
deneyimlediği bu kolektif sanal gerçeklik yolculuğunda, ziyaretçiler sanal bir
gemiyle Dalí’nin eserlerinden ilham alan manzaralar arasında ilerlerken
çevrelerindeki unsurlarla etkileşime geçebiliyor.
Sürükleyici Deneyim Odası’nda ise
Dalí’nin ikonik eserleri, 360 derece projeksiyonlarla ziyaretçileri çevreleyen
görsel ve işitsel bir anlatıma dönüşüyor. 2022’de hazırlanan orijinal
prodüksiyonun yeniden düzenlenmiş versiyonu; Empordà manzaralarından üçüncü ve
dördüncü boyuta, nükleer ve kuantum fiziğinden geometri ve DNA’ya uzanan
kavramların Dalí’nin eserlerindeki izlerini görünür kılıyor.
Serginin interaktif bölümlerinden
Sürrealizm Bulvarı, ziyaretçilere kendi yaratıcılıklarını deneyimin bir
parçası hâline getirme fırsatı sunuyor. Dalí’nin tasarımlarından esinlenen
çizimleri renklendiren ziyaretçiler, çalışmalarını dijital ortama aktararak
büyük bir ekranda canlanmalarını izleyebiliyor. Sanatçının moda ve tasarımla
kurduğu ilişki de bu deneyimin önemli bir parçasını oluşturuyor.
İstanbul sunumuna özel hazırlanan
Dalí ve DNA adlı artırılmış gerçeklik uygulaması ise sanatçının genetik
bilimine duyduğu ilgiyi merkeze alıyor. DNA’nın çift sarmal yapısından
hareketle oluşturulan deneyim, bilimsel keşiflerle Dalí’nin hayal gücü
arasındaki ilişkiyi farklı bir anlatımla görünür kılıyor.
Dalí Sineması ise sanatçının
bilim ve teknolojiye duyduğu ilgiyi kendi sözleri ve arşiv görüntüleri
üzerinden aktarıyor. Dalí’nin New York sokaklarındaki görüntülerinden genç
sanat öğrencileriyle buluşmalarına kadar farklı kayıtlar, ziyaretçilere
sanatçının düşünce dünyasını daha yakından tanıma fırsatı sunuyor.
Ara Güler’in Objektifinden
Salvador Dalí
Serginin özel bölümlerinden biri,
Türkiye’nin uluslararası alanda tanınan fotoğraf sanatçısı Ara Güler’in
objektifinden Salvador Dalí’yi tanıma fırsatı sunuyor.
Ara Güler’in 1971 yılında Dalí
ile gerçekleştirdiği görüşmeler sırasında çektiği fotoğraflar arasından seçilen
kareler, Ara Güler Arşiv ve Araştırma Merkezi’nde korunan koleksiyondan bir
araya getirildi. Ara Güler Müzesi tarafından hazırlanan bu seçki, Ara Güler’in
Dalí’nin yaşamına, çalışma ortamına ve yaratıcı dünyasına tanıklık ettiği
anları yansıtıyor. Fotoğraflar, Salvador Dali’nin eserlerinin ötesine geçerek
kişiliğine ve dünyasına dair farklı ayrıntıları ortaya koyuyor.
Dalí’nin Mirası Dijital Dünyada
Yaşıyor
Gala-Salvador Dalí Vakfı’nın
desteğiyle geliştirilen Dalí Cybernetics, sanatçının eserlerini dijital ortama
taşımanın ötesinde, onun bilimsel gelişmelere duyduğu ilgiyi ve geleceğe dönük
düşüncelerini de görünür kılıyor.
Serginin yapımcısı Barselona
merkezli Layers of Reality, projeyi Dalí Vakfı’nın uzmanları ve Dalí
Araştırmaları Merkezi ile iş birliği içinde geliştirdi. Sanatçının eserleri,
arşiv belgeleri ve düşünce dünyası üzerine yürütülen araştırmalar, serginin sanatsal
ve tarihsel altyapısını oluşturdu.
Dünyanın farklı şehirlerinde yüz
binlerce ziyaretçiye ulaşan Dalí Cybernetics, 22 Ekim’den itibaren Dijital
Deneyim Merkezi’nde ziyaret edilebilecek.
Dalí’nin sıra dışı dünyasını
keşfetmek isteyenler için serginin biletleri, 13 Ekim’de Passo’da ön satışa
çıkıyor.